Trống da trâu là một trong những thiết bị truyền thống và xuất hiện một cách đương nhiên trong các lễ hội của Việt Nam. Trống được sử dụng với nhiều mục đích khác nhau và hãy cùng Thiết bị đoàn đội tìm hiểu những điều có thể bạn chưa biết về trống da trâu này nhé!
Mục Lục
Trống da trâu là gì?
Trống gỗ da trâu là một trong những thiết bị chuyên biệt và truyền thống của dân tộc ta, thường xuất hiện ở nhiều lễ hội, sự kiện, trường học, chùa,… Trống gỗ da trâu được làm từ chất liệu gỗ mít ở phần dìa trống và phần mặt trống được làm từ chất liệu da trâu hoàn toàn tự nhiên.
Hiện nay có nhiều loại trống gỗ da trâu trên thị trường và được dùng vào nhiều dịp khác nhau và có công dụng chuyên biệt như trống đế cúng, trống múa lân, trống trường học, trống hát văn.
Và đương nhiên với công dụng của trống da trâu khác nhau như thế thì mỗi loại sẽ có một kích thước, âm thanh và hình dạng khác nhau sao cho phù hợp nhất với nhu cầu và mục đích sử dụng của sự kiện đó.
Cấu tạo cơ bản của trống da trâu
Trống gỗ da trâu thường có cấu tạo đơn giản và thường chỉ có hai bộ phận chính đó là mặt trống và thân trống.
- Phần mặt trống được làm từ chất liệu da trâu và có đặc điểm chính đó là rất mềm nhưng dai và chắc, đem đến âm thanh vang và đầm tai người nghe. Thường thì để đảm bảo cho chất lượng tốt nhất trong quá trình sử dụng và âm thanh được hay nhất thì da trâu thường được làm bằng da trâu già và người thợ phải trải qua nhiều công đoạn thuộc da trâu để trước khi kéo căng lên bề mặt trống thì da trâu đảm bảo được những yếu tố cơ bản nhất để tạo nên một chiếc trống hoàn chỉnh.
- Phần thân trống được làm bằng gỗ mít và sẽ không bị mối mọt theo thời gian và được các thợ thủ công xử lý sao cho gỗ không bị nứt vỡ, cong vênh sau một thời gian sử dụng. Phần kích thước gỗ cũng được sử dụng khác nhau bởi với mỗi loại trống sẽ có kích thước khác nhau. Gỗ mít phải bảo đảm được khô ráo và được phơi nhiều nắng rồi mới tiến hành ghép cố định lại thành hình trụ chum.
Xem thêm: Các sản phẩm trống trường học
Cách làm trống da trâu như thế nào?
Cách làm trống da trâu khi nghe thì có vẻ đơn giản bởi người ta chỉ đơn giản nghĩ làm phần thân trống sau đó ghép phần da lại với nhau và thường trải qua 3 bước:
Thuộc da trâu trước khi làm trống
Đây là một trong những bước đầu tiên cũng là gần như quan trọng nhất mà người thợ cần làm khi làm trống da trâu. Tại bước này, người thợ sẽ chọn những con trâu già sau đó đem đi lấy da của chúng.
Sở dĩ dùng trâu cái già là bởi những con trâu này sẽ có phần da dày hơn, dai hơn và mềm hơn khiến âm thanh trống sau này cũng hay hơn. Nếu sử dụng da của trâu cái thì sẽ mềm hơn và tốt hơn da của trâu được. Phần mỡ thừa và lông của da trâu sẽ được loại bỏ hoàn toàn trước khi sản xuất.
Nên lưu ý rằng độ dày mỏng của mỗi phần da trên con trâu là khác nhau nên để tạo được trống có phần da đồng đều nhau nhất thì người thợ cần cân nhắc gọt tỉa những phần mỡ trên da trâu sao cho hợp lý, phần nào nạo nhiều, phần nào ít.
Tiếp đó, da trâu sẽ được cho vào một thiết bị chuyên dụng để khử đi vi khuẩn và căng ra phơi khô.
Xem thêm: Trang trí trống trường ngày khai giảng đẹp và bắt mắt
Làm thân trống
Phần thân trống da trâu sẽ được chuẩn bị riêng từ trước, loại gỗ được sử dụng thường là gỗ mít và gỗ mít này cũng phải đạt chất lượng không lấy phần giác, mối mọt, mà chỉ lấy phần lõi, thân già bên trong.
Gỗ mít sẽ được xẻ thành các thanh miếng nhỏ theo kích thước mà khách yêu cầu sau đó phơi khô. Vì trong quá trình phơi thì gỗ sẽ bị hao và nhỏ lại nên cần cân nhắc làm dư ra so với kích thước thực tế để đảm bảo kích thước.
Nếu gỗ được phơi kỹ thì sẽ đảm bảo được về chất lượng cũng như không bị mối mọt, nứt vỡ, cong vênh trong quá trình sử dụng và những tấm này có thể được chia nhỏ hơn rồi mới làm trống.
Bịt kín mặt trống
Đã xong hai khâu chuẩn bị thì phần trống coi như sắp hoàn thiện, người thợ chỉ cần lắp hai thứ trên lại với nhau là sẽ được một chiếc trống hoàn chỉnh. Da trâu sẽ được căng ra làm mặt trống và cố định bằng dây thừng.
Đây là một bước quan trọng quyết định trống đẹp hay xấu, âm thanh nghe có hay không. Cần có một người thợ có sức khỏe tốt, lành nghề và đặc biệt đôi tai phải thính để nhận biết được âm thanh đã đạt đến độ hoàn hảo hay chưa.
Khi âm thanh đã đủ hay thì phần da trâu này mới được cố định vào thân tre và vít đinh kim loại cố định vào.
Có nên sử dụng trống da trâu không?
Vai trò của trống da trâu là rất quan trọng và gần như không thể thay thế. Bên cạnh đó việc đầu tư một chiếc trống da trâu là hoàn toàn hợp lý bởi độ bền của loại dụng cụ này rất cao, có thể lên tới vài chục năm.
Cả phần da trâu và phần gỗ sau khi xử lý đều chứng minh được độ bền với thời gian. Trống đánh lên nếu có âm thanh vang và trong trẻo thì là đạt chuẩn, hơn thế nữa nguyên liệu làm trống không khó tìm nên giá thành thành phẩm không quá cao.
Và đây là một trong những hình ảnh biểu tượng của Việt Nam nên rất nên được sử dụng để giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
Hy vọng với những thông tin mà Thiết bị đoàn đội chia sẻ thì bạn đọc đã hiểu trống da trâu là gì, cấu tạo của nó cùng với cách để tạo nên một chiếc trống da trâu hoàn chỉnh. Theo dõi Thiết bị đoàn đội để cập nhật những kiến thức bổ ích nhé!
